|
شاخصه‌های محتوایی گزاره‌های تاریخی در ادعیه و زیارت‌نامه‌ها
|
| مجتبی صداقت1، حامد منتظری مقدم2، محمد نصیری3 |
1- دانشجوی دکتری رشته تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی. (نویسنده مسئول) ، M1360s@yahoo.com
2- دانشیار گروه تاریخ مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
3- دانشیار دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران |
|
|
چکیده: (286 مشاهده) |
اگرچه ادعیه و زیارت‌نامه‌ها با هدف اصلی ثبت تاریخ نگاشته نشده‌اند، اما دربردارنده داده‌های تاریخی فراوانی هستند و رویکردی متمایز نسبت به دیگر متون تاریخی ارائه می‌دهند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با تمرکز بر نمونه‌های منتخب از ادعیه و زیارت‌نامه‌ها، در پی پاسخ به این پرسش است که گزاره‌های تاریخی ارائه‌شده در این متون از چه ویژگی‌ها و شاخصه‌های محتوایی برخوردارند؟ یافته‌های تحقیق که در چهار محور، دسته‌بندی شده‌اند نشان می‌دهند که گزاره‌های تاریخی در این متون از شاخصه‌های زیر برخوردارند: یک- در حیطه روایت‌گری تاریخ، انسجام محتوایی، نگرش جریانی به حق و باطل، روایت تاریخ از حضرت آدم تا عصر ظهور، پدیده دوگانگی مخاطب، تبیین حقایق تاریخ اسلام، و توجه به سرگذشت امت‌ها، از جمله این ویژگی‌ها است؛ دو- در عرصه نگرش اعتقادی، تأکید بر نقش خدا و انسان، توجه به سنت‌‌های الهی حاکم در تاریخ، عنایت به عصمت پیامبران و اهل بیت، برجسته‌سازی حتمی‌بودن ظهور حضرت مهدی، و توجه به فراتر از عالم ماده دارند؛ سه- در زمینه کنش سیاسی دربردارنده شاخصه برائت‌جویی از دشمنان حق، و افشاگری علیه حاکمان ستمگرند؛ چهار- در حوزه کارکرد روانی، امیدآفرینی به گشایش امور را ایجاد می‌کنند. |
|
| واژه‌های کلیدی: ادعیه، زیارت‌نامه‌ها، گزاره تاریخی، شاخصه محتوایی. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشی |
موضوع مقاله:
سایر موضوعات تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی
دریافت: 1404/2/28 | پذیرش: 1404/6/12
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
