|
نقش نخبگان و نهادهای دینی در تدوین سیاست‌های علمی و فرهنگی مدارس عصر صفوی
|
| اعظم ایرانشاهی1، حسین خسروی2، سهراب اسلامی3، اعظم موذنی4 |
1- دانشجوی دکتری گروه تاریخ تمدن ملل اسلامی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.
2- استادیار، گروه تاریخ تمدن ملل اسلامی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران. (نویسنده مسئول) ، h.khosravi@iau.ac.ir
3- استادیار، گروه تاریخ تمدن ملل اسلامی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران.
4- استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران. |
|
|
چکیده: (270 مشاهده) |
دوره صفویه (907-1135ق) شاهد تحولات عمیقی در نظام آموزشی بود که تحت تأثیر سیاست‌های علمی و فرهنگی دولت، به ابزاری برای تحکیم هویت شیعی و مشروعیت سیاسی تبدیل شد. مسئله اصلی پژوهش حاضر، بررسی بازتاب سیاست‌های علمی و مذهبی در محتوای آموزشی مدارس دینی و نقش زبان، ادبیات و هنر در این ساختار است. چالش کلیدی، درک چگونگی تلفیق علوم نقلی و عقلی و تأثیر آن بر هویت فرهنگی-مذهبی جامعه بود. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه سیاست‌های صفوی محتوای آموزشی را به ابزاری برای بازتولید هویت ملی و دینی بدل کردند؟ این مطالعه با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر بررسی متون تاریخی و کتب آموزشی دوره صفوی، به تحلیل برنامه‌های درسی، نقش فقه، کلام، منطق و فلسفه، و تأثیر زبان، ادبیات و هنر در آموزش پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که برنامه‌های درسی، با تأکید بر متون فقهی و کلامی، به ترویج گفتمان شیعی و تربیت نخبگان دینی-حکومتی کمک کردند. زبان پارسی و عربی، به‌عنوان ابزارهای هویت‌ساز، و ادبیات عرفانی، به‌عنوان رسانه‌ای برای انتقال ارزش‌های دینی، نقش محوری داشتند. هنر، به‌ویژه معماری و خوشنویسی، محیط‌های آموزشی را به کانون‌های فرهنگی تبدیل کرد. این نظام آموزشی، با ایجاد توازن میان سنت‌های ایرانی و اسلامی، به تحکیم هویت ملی و دینی یاری رساند، هرچند تنش‌های فکری گاه محدودیت‌هایی ایجاد کرد. |
|
| واژه‌های کلیدی: نخبگان دینی، عصر صفوی، مدارس دینی، سیاست فرهنگی، سیاست‌گذاری علمی، علمای شیعه، تشیع اثناعشری. |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشی |
موضوع مقاله:
تاریخ تمدن و شیعه
دریافت: 1404/4/27 | پذیرش: 1404/8/21
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
