fa درآمدی بر سنجش ظرفیت‌های تمدن‌سازی فقه تاریخ فرهنگی و اجتماعی پژوهشی <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:tahoma;"><span style="letter-spacing:-.1pt;">درباره نسبت دانش فقه با تمدن دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد؛ برخی میان این دو نسبتی نمی&rlm;بینند، گروهی قائل به نسبتی حداقلی بین فقه و تمدن بوده و گروهی فقه را شرط اساسی تمدن&rlm;سازی قلمداد می&rlm;کنند. نسبت فقه و تمدن با دو نگاه قابل بررسی است. نگاهی در قلمرو متون و منابع فقه و نگاهی دیگر معطوف به متون و منابع کمال‌یافته‌تر، شاید بتوان آن را فقه مطلوب نامید. با محوریت نگاه نخست، کوشیده شده ‌با مروری بر کتاب‌ها، ابواب و مسائل و موضوعات فقهی اثبات شود، می‌توان از پیوندی آشکار و استوار بین آموزه‌های فقهی و تمدن‌سازی سخن گفت. هرچند نمی&rlm;توان ادعا کرد همه نظام&rlm;های اجتماعی مورد نیاز تمدن به‌صورت کامل و آماده الگوبرداری در فقه فعلی موجود است، اما وجود چارچوب‌های اصیل و ساختاری تمدن در آن قابل انکار نیست. این نکته که نظام&rlm;سازی از طریق فقه، به‌مثابه گام نخست برای تمدن&rlm;سازی در گرو تشکیل و تدوین فقه حکومتی است نیز مورد بحث قرار گرفته است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:times new roman;">On the problem of the relation between Feqh and civilization different views can be found, as no relation, weak relation and essential or fundamental relation. The problem can be studied in two levels: one relying on the sources of Feqh and the other on the more developed sources. The latter may be called desirable Feqh. If the former be taken as the base, the one in which it is tried to prove the parts, problems and subjects of Feqh with reviewing the books, we can claim a clear relition between Feqh and civilization. Though, it does not mean that all social systems of civilization can be found completely in present Feqh. Yet the structural main frameworks can surely be extracted from the sources. In the paper, the claim that system-making by Feqh as the first step for civilization is due to compiling governmental Feqh, has been studied also.</span></span></div> فقه, فقه سنتی, فقه حکومتی, فقه پویا, تمدن, نظام‌سازی, نظام‌های اجتماعی, نسبت‌های فقه و تمدن. Feqh, traditional Feqh, dynamic Feqh, civilization, system-making, social systems. 145 182 http://tarikh.maaref.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-142&slc_lang=fa&sid=1 Abbasali Meshkati Sabzevari عباسعلی مشکانی سبزواری meshkani.a@gmail.com 10031947532846005603 10031947532846005603 Yes Educated in Hauze Elmiyeh. دانش‌آموخته حوزه علمیه قم. Mohsen Alviri محسن الویری alvirim@gmail.com 10031947532846005604 10031947532846005604 No Assistant professr in Baqir ul-Uloom university. استادیار دانشگاه باقرالعلوم.