fa واکاوی تأثیر متقابل نظام اداری و ساختار قدرت در دوره امویان و مقایسه آن با عصر اول عباسی تاریخ تشکیلات پژوهشی <p dir="RTL" style="text-align: justify;">نهاد اداری به‌عنوان یکی از ملزومات تداوم ساختار سیاسی حکومت، در تثبیت اقتدار خلافت اموی و عباسی (عصر اول) نقش داشته است. با توجه به تکوین نظام اداری در دوره اموی و استمرار قدرت بنی‌امیه تا حدود یک قرن و نیز تکامل این نظام در دوره عباسی، پژوهش حاضر به واکاوی نقش، تأثیر و رابطه متقابل دیوان‌سالاری و اقتدار سیاسی در استمرار قدرت خلافت اموی و عباسی می‌پردازد. یافته‌‌های این پژوهش که به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مفهوم اقتدار سنتی وبر انجام شده است، نشان می‌دهد که حکومت اموی با الگوبرداری از نظام اداری امپراتوری‌‌های ساسانی و بیزانس، مشخصات پاتریمونیالیسم یافت، اما مشکلات داخلی، اختلاف‌‌های مذهبی و نابرابری اجتماعی از موانع عمده ارتقای دیوانسالاری در این دوره بود. درحالی‌که حکومت عباسی با اقتدار خلیفه، تقسیم وظایف، گسترش دواوین، تمرکز نظام اداری و کنترل دیوانسالاران توسعه یافت؛ شیوه حکومتی‌ای که وبر آن را نظام پاتریمونیال ـ بوروکراتیک نامیده است.</p> <p style="margin-left: 1cm; text-align: justify;">Administrative institution as one of the requirements for the continuation of the political structure of the state played a role in establishing the authority of the Umayyad and the Abbasid (the first era) Caliphates. With regards to the development of the administrative system in the Umayyad period, the continuation of the Umayyad power for almost a century and the evolution of the administrative system in the Abbasid era, this study explores the role, impact and interaction between bureaucracy and political authority in the continuation of the Umayyad and Abbasid Caliphates&#39; power. The findings of this study, which was based on an analytical-descriptive approach, using Weber&#39;s concept of traditional authority, show that by imitating the administrative system of the Sasanian and Byzantine empires, Umayyad government adopted a Patrimonialism profile. However, the internal problems, religious differences and social inequalities were the main obstacles for promoting bureaucracy in this period. While in the Abbasid government due to the authority of the Caliph, tasks division, institutions expansion, focused administrative system and control over the bureaucrats were developed and expanded;&nbsp; a governmental approach which was called Patrimonial- Bureaucratic system by Weber.</p> دیوانسالاری, ساختار سیاسی, خلافت اموی, خلافت عباسی, اقتدار سنتی 111 128 http://tarikh.maaref.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-15&slc_lang=fa&sid=1 محبوبه فرخنده زاده farkhondehzadeh@um.ac.ir 10031947532846001812 10031947532846001812 Yes گروه معارف دانشگاه فردوسی مشهد لیلا نجفیان رضوی najafian@ferdowsi.um.ac.ir 10031947532846001813 10031947532846001813 No دانشگاه فردوسی مشهد