fa واکاوی لغزش‌های تاریخیِ فیلمِ ستاره شرق فرهنگ و تمدن در دوره معاصر پژوهشی <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA">فضل بن شاذان نیشابوری، از اصحاب امامان رضا^(ع)، جواد^(ع)، هادی^(ع) و عسکری^(ع) بود و کتب فراوانی در فقه و کلام به ‌نگارش درآورد. در همین راستا، فیلم تلویزیونی <i>ستاره شرق</i> در ارتباط با بخشی از زندگانی او ساخته شده و نخستین‌بار در سال 1394ش پخش و سپس از شبکه‌های گوناگون بارها بازپخش شد (واپسین‌بار در 1402ش از شبکه سه و خراسان رضوی). هدف از پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی-تحلیلی پاسخ به این پرسش است که ساختار محتوایی فیلم مذکور در چه مواردی در قیاس با روایات تاریخی دچار لغزش و دگرگونی شده است؟ یافته‌ها حاکی از آن است انگیخته فیلم تا حدودی بی‌بهره از پژوهش و عملی شتاب‌زده و در نتیجه توأم با لغزش‌ها و ایهاماتی است، چنانکه در بازتاب اصالت و نژاد فضل، خانواده او اعم از همسر، دختر و دامادش، محاکمه‌کننده او و چرایی برپایی دادگاه و برهه آن، زمان نگارش کتاب‌هایش و جایگاه آن‌ها، سخت به خطا رفته است. همچنین، ساختار نهایی فیلمنامه، در گفتمان بصری ارائه داده شده، شیعیان و بزرگان مکتب امامت در نیشابور را شش دهه پس از ورود امام رضا^(ع)، فریب‌خورده و درون‌تهی ترسیم می‌نماید.</span></span></span><br> &nbsp;</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsans;">&nbsp;<span style="line-height:115%"><span style="letter-spacing:-.1pt">Fadl ibn Shazan Neyshaburi was a companion of Imams Reza, Jawad, Hadi, and Askari, and wrote numerous books on jurisprudence and theology. In this regard, the television film Setareh Shargh was made in connection with a part of his life and was first broadcast in 2015 and then rebroadcast many times on various networks (the last time in 2013 on Channel 3 and Khorasan Razavi). The aim of the present study, relying on the descriptive-analytical method, is to answer the question of in what cases has the content structure of the aforementioned film slipped and changed compared to historical narratives? The findings indicate that the film&#39;s motive is somewhat devoid of research and hasty action, and as a result, it is full of slips and insinuations, such as its reflection of Fadl&#39;s origin and race, his family, including his wife, daughter, and son-in-law, his accuser, the reason for the court&#39;s establishment and its timing, the time of writing his books, and their place. Also, the final structure of the script, presented in visual discourse, depicts the Shiites and elders of the Imamate school in Nishapur, deceived and empty six decades after the arrival of Imam Reza.</span></span></span></span></div> فضل بن شاذان, فیلم ستاره شرق, لغزش‌های تاریخی, منابع حدیثی-تاریخی. Fadl ibn Shazan, Star of the East(Setareh Shargh) film, historical slips, hadith-historical sources. 113 136 http://tarikh.maaref.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1985-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Bayat Mokhtari مهدی بیات مختاری bayatmokhtari@neyshabur.ac.ir 100319475328460011101 100319475328460011101 No Associate Professor, Department of Archaeology and History, Faculty of Literature and Humanities, Neyshabur State University, Iran. دانشیار، گروه باستان شناسی و تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه دولتی نیشابور، ایران. Mostafa Lal Shatri مصطفی لعل شاطری mostafa.lalshateri@neyshabur.ac.ir 100319475328460011102 100319475328460011102 Yes Assistant Professor, Department of Archaeology and History, Faculty of Literature and Humanities, Neyshabur State University, Iran (Corresponding Author). استادیار، گروه باستان‌شناسی و تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه دولتی نیشابور، ایران. (نویسنده مسئول)